Van mooi groen naar functioneel groen: nieuwe aanpak voor gemeentelijk beheer

NIEUWS

BELEID & JURIDISCH

Heleen Kommers, donderdag 1 oktober 2026

72 sec

Nieuw onderzoek pleit voor eerdere betrokkenheid groenprofessionals en structureel beheerbudget

Gemeenten moeten bij groenbeheer minder sturen op hoe groen eruitziet en meer op wat het groen doet. Dat is een belangrijke conclusie uit het onderzoeksrapport 'Toekomstbestendig groenbeheer' van Groen In en Om de Stad (GIOS) Leeragenda 2.0. Klimaatadaptatie, biodiversiteit, waterbeheer en gezondheid moeten volgens de onderzoekers een grotere rol krijgen bij keuzes over inrichting en beheer.

Beeld NWST, ter illustratie

In veel gemeenten wordt groenbeheer nog vooral bepaald aan de hand van beeldkwaliteit en onderhoudsfrequenties. Volgens het onderzoek past die werkwijze niet meer bij de functies die openbaar groen tegenwoordig moet vervullen. Een plantsoen kan bijvoorbeeld niet alleen netjes onderhouden moeten zijn, maar ook bijdragen aan wateropvang, verkoeling en biodiversiteit.

Groenbeheer moet minder draaien om hoe groen eruitziet en meer om wat het doet

Groenprofessional eerder aan tafel

Die verandering heeft ook gevolgen voor de samenwerking tussen gemeenten, ontwerpers en groenbedrijven. De kennis van groenprofessionals wordt volgens het rapport nu vaak pas ingezet wanneer het ontwerp al klaar is. Juist aan het begin van een project is kennis nodig over onder meer bodem, beplanting, groeiplaatsen en beheerbaarheid. Daarmee kan al in de ontwerpfase rekening worden gehouden met het functioneren van groen op de lange termijn.
Het rapport noemt vijf onderwerpen waarop verandering nodig is: de aansluiting tussen beleid en beheer, data en monitoring, kennis en vakmanschap, financiering en communicatie en participatie. Daarbij zouden gemeenten en groenbedrijven niet alleen afspraken moeten maken over werkzaamheden en onderhoudsfrequenties, maar ook over het gewenste resultaat en de functies die het groen moet vervullen.

Beheerbudgetten moeten meegroeien met het groenareaal

Beheer vanaf het begin meenemen

Ook financiering krijgt nadrukkelijk aandacht. Beheer moet volgens het onderzoek geen sluitpost zijn, maar vanaf de planvorming worden meegenomen. Een van de adviezen is om beheerbudgetten te koppelen aan de groei van het groenareaal. Daarnaast moeten gemeenten niet alleen naar de aanlegkosten kijken, maar naar de kosten gedurende de volledige levensduur.

Het onderzoek werd tijdens de Vakbeurs Openbare Ruimte 2026 gepresenteerd door Olivia Riksen van &flux en Marc Wichman namens Koninklijke VHG. VHG was een van de initiatiefnemers en maakte deel uit van het projectteam.

De kennis van beheerders en groenbedrijven is al in de ontwerpfase nodig

LEES OOK